Sayısal akıl yürütme ve seçenek testi

Neden önemli?

Sayısal akıl yürütme ve seçenek testi, TYT'de yalnız bir tanımı hatırlama konusu değildir. Soruyu doğru sınıflandırmak, kanıt veya işlem adımını seçmek ve sonucu kontrol etmek için kullanılır. Bu derste özellikle örüntüyü veriyle sınamak; karşı örnekle genellemeyi çürütmek; uç değer kontrolü yapmak becerilerini birlikte geliştireceksin.

Kavram haritası ve öğrenme sırası

Önce Örüntü yalnız ilk iki adımdan çıkarılmaz ile temel çerçeveyi kur; ardından başlıkları sırayla ilişkilendir ve Seçeneklerden geri gitmek rastgele deneme değildir bölümünde bilgiyi soruya dönüştür. Aşağıdaki sıra, konuyu parça parça değil birbirine bağlı bir sistem olarak görmene yardım eder.

1. 1. Örüntü yalnız ilk iki adımdan çıkarılmaz
2. 2. Bir genellemeyi çürütmek için tek karşı örnek yeterlidir
3. 3. Uç değerler modelin davranışını gösterir
4. 4. Seçeneklerden geri gitmek rastgele deneme değildir

Örüntü yalnız ilk iki adımdan çıkarılmaz

Bir dizide artışlar 2, 4, 6 diye gidiyorsa sonraki artışın 8 olması makul bir kuraldır; ancak birkaç terim farklı kurallara uyabilir. Soru bağlamı ve yeterli sayıda terim, seçilen kuralı desteklemelidir.

Bir genellemeyi çürütmek için tek karşı örnek yeterlidir

“Bütün asal sayılar tektir” yargısı 2 sayısıyla çürür. Ancak bir yargıyı doğrulamak için birkaç örnek yetmez; ispat veya kapsayıcı gerekçe gerekir.

Uç değerler modelin davranışını gösterir

x=0, en küçük izinli değer veya çok büyük değer seçilerek ifadenin işareti ve büyüme yönü görülebilir. Uç değer kontrolü cevabı tek başına ispatlamaz fakat hatalı seçenekleri hızla eleyebilir.

Seçeneklerden geri gitmek rastgele deneme değildir

Seçenekler sayısal aday veriyorsa orta veya kolay elenen değerden başla. Her seçeneği aynı koşullarda test et; bir seçenekte işe yarayan farklı kuralı diğerine uygulamamak karşılaştırmayı bozar.

TYT sorusunda uygulama protokolü

1. Görevi belirle: Soru kökünün senden tanım, ilişki, işlem, çıkarım veya karşılaştırma türlerinden hangisini istediğini yaz.
2. Ayırıcı ölçütü seç: Bu dersteki başlıklardan hangisinin soruyu diğer benzer sorulardan ayırdığını belirle.
3. Kanıtı göster: Metindeki ifade, matematiksel adım, kavramsal ilişki veya deney verisini açıkça işaretle.
4. Sonucu denetle: Cevabın soru kökündeki bütün koşulları karşılayıp karşılamadığını ve başka bir seçeneğin de doğru olup olamayacağını kontrol et.

Sık yapılan hatalar

• İki terimden kesin örüntü çıkarmak
• Birkaç örneği ispat sanmak
• Uç değeri tek başına kesin sonuç saymak
• Seçenekleri farklı koşullarla test etmek

Bu hatalardan birini yaptığında yalnız doğru cevabı okumakla yetinme. Hatanın hangi adımda başladığını yaz ve aynı ölçütü yeni bir örnekte yeniden uygula.

15 dakikalık uygulama

1. Bir dizide en az iki olası kural üret.
2. Yanlış bir genellemeye karşı örnek bul.
3. Bir ifadeyi x=0 ve büyük x için incele.
4. Dört seçenekli bir soruda test sırasını planla.

Uygulama sonunda her adımın yanına “yardımsız yaptım”, “ipucuyla yaptım” veya “yeniden çalışmalıyım” notlarından birini ekle. Bu ayrım, tekrar planını gerçek ihtiyaca göre kurmanı sağlar.

Notlara bakmadan kendine anlat

Aşağıdaki istemler pasif okumayı geri çağırma çalışmasına dönüştürür. Her birine iki veya üç cümleyle cevap ver; cevap veremediğin istemi doğrudan tekrar listene ekle.

• Örüntüyü veriyle sınamak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Karşı örnekle genellemeyi çürütmek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Uç değer kontrolü yapmak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Seçenek testini sistemli yürütmek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.

Ders özeti

• Örüntü yalnız ilk iki adımdan çıkarılmaz: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Bir genellemeyi çürütmek için tek karşı örnek yeterlidir: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Uç değerler modelin davranışını gösterir: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Seçeneklerden geri gitmek rastgele deneme değildir: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.

En kritik kontrol sorusu şudur: “Bu soruda doğru yöntemi seçmemi sağlayan ayırıcı ipucu neydi?” Bu soruya açık cevap veremiyorsan konu henüz otomatikleşmemiştir.