Atatürk ilkeleri ve inkılapları

Neden önemli?

Atatürk ilkeleri ve inkılapları, TYT'de yalnız bir tanımı hatırlama konusu değildir. Soruyu doğru sınıflandırmak, kanıt veya işlem adımını seçmek ve sonucu kontrol etmek için kullanılır. Bu derste özellikle altı temel ilkeyi anlamıyla ayırmak; i̇nkılapları siyasi-hukuki-eğitim-ekonomi alanında sınıflandırmak; bir yeniliği birden fazla ilkeyle ilişkilendirmek becerilerini birlikte geliştireceksin.

Kavram haritası ve öğrenme sırası

Önce İlkeler yeni devletin temel yönlerini ifade eder ile temel çerçeveyi kur; ardından başlıkları sırayla ilişkilendir ve Ekonomik bağımsızlık kalkınma politikalarıyla desteklendi bölümünde bilgiyi soruya dönüştür. Aşağıdaki sıra, konuyu parça parça değil birbirine bağlı bir sistem olarak görmene yardım eder.

1. 1. İlkeler yeni devletin temel yönlerini ifade eder
2. 2. Siyasi düzen millî egemenlik yönünde değişti
3. 3. Hukuk ve eğitim birliği toplumsal bütünleşmeyi hedefledi
4. 4. Ekonomik bağımsızlık kalkınma politikalarıyla desteklendi

İlkeler yeni devletin temel yönlerini ifade eder

Cumhuriyetçilik egemenliğin millete dayanmasını; milliyetçilik ortak vatandaşlık ve bağımsızlığı; halkçılık kanun önünde eşitliği; devletçilik özel girişimi dışlamadan devletin düzenleyici-ekonomik rolünü; laiklik din ve devlet işlerinin ayrılmasını, akıl-bilim temelli hukuku; inkılapçılık yenileşmenin sürdürülmesini vurgular.

Siyasi düzen millî egemenlik yönünde değişti

Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı ve halifeliğin kaldırılması egemenliğin hanedan yerine millete ve laik kuruma dayanmasını güçlendirdi. Bu adımlar yalnız yönetim biçimi değil devletin meşruiyet kaynağı açısından dönüşümdür.

Hukuk ve eğitim birliği toplumsal bütünleşmeyi hedefledi

Medeni Kanun aile ve özel hukuk alanında laik düzen kurdu; kadınların medeni haklarını genişletti. Tevhid-i Tedrisat eğitim kurumlarını tek çatı altında topladı. Harf devrimi ve Millet Mektepleri okuryazarlığı artırmayı amaçladı.

Ekonomik bağımsızlık kalkınma politikalarıyla desteklendi

İzmir İktisat Kongresi, millî ekonomi hedeflerini tartıştı. Özel girişimin yetersiz kaldığı alanlarda devlet yatırımları ve sanayi planları öne çıktı. Aşarın kaldırılması köylünün yükünü azaltmaya yönelikti. Her uygulama dönemin koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

TYT sorusunda uygulama protokolü

1. Görevi belirle: Soru kökünün senden tanım, ilişki, işlem, çıkarım veya karşılaştırma türlerinden hangisini istediğini yaz.
2. Ayırıcı ölçütü seç: Bu dersteki başlıklardan hangisinin soruyu diğer benzer sorulardan ayırdığını belirle.
3. Kanıtı göster: Metindeki ifade, matematiksel adım, kavramsal ilişki veya deney verisini açıkça işaretle.
4. Sonucu denetle: Cevabın soru kökündeki bütün koşulları karşılayıp karşılamadığını ve başka bir seçeneğin de doğru olup olamayacağını kontrol et.

Sık yapılan hatalar

• Her inkılabı yalnız tek ilkeye bağlamak
• Laikliği din özgürlüğünün karşıtı sanmak
• Devletçiliği bütün özel girişimin yasaklanması olarak görmek
• İnkılapları kronoloji ezberine indirgemek

Bu hatalardan birini yaptığında yalnız doğru cevabı okumakla yetinme. Hatanın hangi adımda başladığını yaz ve aynı ölçütü yeni bir örnekte yeniden uygula.

15 dakikalık uygulama

1. İlkeleri kendi cümlenle tanımla.
2. İnkılapları alanlara göre tabloya ayır.
3. Bir inkılabı iki ilkeyle gerekçelendir.
4. Toplumsal ihtiyaç–uygulama–sonuç zinciri kur.

Uygulama sonunda her adımın yanına “yardımsız yaptım”, “ipucuyla yaptım” veya “yeniden çalışmalıyım” notlarından birini ekle. Bu ayrım, tekrar planını gerçek ihtiyaca göre kurmanı sağlar.

Notlara bakmadan kendine anlat

Aşağıdaki istemler pasif okumayı geri çağırma çalışmasına dönüştürür. Her birine iki veya üç cümleyle cevap ver; cevap veremediğin istemi doğrudan tekrar listene ekle.

• Altı temel ilkeyi anlamıyla ayırmak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• İnkılapları siyasi-hukuki-eğitim-ekonomi alanında sınıflandırmak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Bir yeniliği birden fazla ilkeyle ilişkilendirmek konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.
• Süreklilik ve çağdaşlaşma anlayışını yorumlamak konusunu bir örnek üzerinden, notlarına bakmadan açıkla.

Ders özeti

• İlkeler yeni devletin temel yönlerini ifade eder: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Siyasi düzen millî egemenlik yönünde değişti: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Hukuk ve eğitim birliği toplumsal bütünleşmeyi hedefledi: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.
• Ekonomik bağımsızlık kalkınma politikalarıyla desteklendi: Bu başlığın temel kuralını, ayırıcı ölçütünü ve bir uygulama örneğini kendi cümlenle yeniden kur.

En kritik kontrol sorusu şudur: “Bu soruda doğru yöntemi seçmemi sağlayan ayırıcı ipucu neydi?” Bu soruya açık cevap veremiyorsan konu henüz otomatikleşmemiştir.